#18 Pričaj Mi O Ljubavi: Premijera U Baletu Srpskog Narodnog Pozorišta U Novom Sadu
UDC:
Received: Sep 02, 2025
Reviewed: Nov 05, 2025
Accepted: Dec 15, 2025
#18 Pričaj Mi O Ljubavi: Premijera U Baletu Srpskog Narodnog Pozorišta U Novom Sadu, 19. Jun 2025. [Tell Me About Love: The Ballet Of The Serbian National Theater In Novi Sad Premiere, June 19, 2025.]
Citation: Savić, Svenka. 2026. "Pričaj Mi O Ljubavi: Premijera U Baletu Srpskog Narodnog Pozorišta U Novom Sadu, 19. Jun 2025." Accelerando: Belgrade Journal of Music and Dance 11:18
Abstract
Enrico Moreli's Elegy and Icik Galili's Balcony of Love are united under the title "Tell me about love" premiered by the Ballet of the Serbian National Theater in Novi Sad on June 19, 2025. A total of five performances were performed in Novi Sad in the last season. Towards the end of the 2024-25 season, the Ballet of the Serbian National Theater in Novi Sad premiered a two-part content united under the title “Tell me about love.” United were Enrico Morelli's “Elegy” and “Balcony of Love" by the Israeli choreographer Itzik Galeli who was also responsible for the design, lights, and costumes. At the press conference of the premiere, it was announced as a turning point in the repertory policy of this long-standing theater House. It is an indicator of "gentle" changes, finalized with the first prize at the 52nd INFANT (International Festival of Alternative and New Theater 2025. City of Novi Sad, City Administration for Culture Provincial Secretariat for Culture Ministry of Culture of the Republic of Serbia), which is the reason for a more detailed analysis of the accomplished work in public.It is actually a matter of big changes considering the type of the play itself, that is a shift from classical to contemporary play, the way the play communicates with the public, through printed programs and posters for the play, and finally, the way the historical development of that ensemble in SNP is viewed.
serbian national theater (snp), ballet snp, classical dance, contemporary dance, premiere, theater tradition
Elegija Enriko Morelija i Balkon ljubavi Icika Galili, objedinjeni su naslovom „Pričaj mi o ljubavi“ na premijeri Baleta Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu 19. juna 2025. godine. Ukupno 5 izvođenja u Novom Sadu u poslednjoj sezini. Pred sam kraj sezone 2024-25, u Baletu Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu izvedena je premijera kao dvodelni sadržaj objedinjen nazivom Pričaj mi o ljubavi: Elegija Enrika Morelija i Balkon ljubavi izraelskog koreografa Icika Galelija (odgovornog za koreografiju, ali i za dizajn, svetla, kostime). Na konferenciji za štampu premijera je najavljena kao prekretnica u repertoarskoj politici ove dugoveke pozorišne Kuće, ona je pokazatelj ’nežnih’ promena, a finalizirana prvom nagradom na 52 INFANT-u (Internacionalni festival alternativnog i novog teatra 2025. Grad Novi Sad – Gradska uprava za kulturu Pokrajinski sekretarijat za kulturu Ministarstvo kulture Republike Srbije), što je dovoljan razlog za detaljniju analizu ostvarenog dela u javnosti. Zapravo je reč o velikim promenama, ako uzmemo u obzir na šta bi se promena odnosila: na sam tip igre – pomeranje od klasične prema savremenoj igri, preko načina komuniciranja sa javnošću (štampani program i plakat za predstavu), do načina na koji se gleda na istorijski razvitak tog ansambla u SNP.
balet snp, klasična igra, savremena igra, premijera, pozorišna tradicija
Pokušaji inoviranja Baleta SNP tokom 75 godina postojanja
Tokom 75 godina postojanja, poslednja promena je samo jedna u nizu nekoliko (neuspelih) pokušaja do sada da se pomeri osnovni smer razvoja umetnosti igre i prisutnosti u gradu.
Balet je u ovom gradu osnovan nakon II svetskog rata (1950) kao deo operskog ansambla (otuda naziv tada Opera i Balet), igrački heterogenog sastava, s ciljem da služi operskim predstavama u kojima ima i igre. Na početku je već uspostavljen i klasični baletski repertoar samostalnih baletskih predstava za koje se obrazuju učenice i učenici novoformirane Baletske škole (osnovane godinu dana ranije, 1949. godine). Lepa zamisao osnivača obeju kulturnih institucija je donela dobre rezultate tokom prve decenije postojanja u pogledu sticanja kulture posmatranja igre kao bitnog dela pozorišne tradicije koja se stvara.
Već u sledećoj deceniji postojanja, 60-tih godina, kada su se otvorile državne granice za odlazak radne snage (na privremen) rad u inostranstvo, značajan broj igračica i igrača iz ovog ansambla odlazi u razne evropske zemlje, a ansambl se obnavlja diplomiranim učenicama i učenicima Baletske škole. Nastaje značajan uspon i u kvalitetu predstava i u broju baletskih umetnika koji ih ostvaruju, utemeljeni na klasičnoj baletskoj tehnici kao osnovnoj.
Tada, početkom 60-tih godina prošlog veka, pokušaj je inovacije u taj osnovni okvir da se klasičan baletski reportoar oplemeni, možda i zameni, onim što je u svetu već postojalo pod odrednicom savremeni baletski izraz, ili moderan balet. Iko Otrin dolazi iz Slovenije (iz Maribora) za šefa Baleta s tom idejom, i postavlja „Tri moderna baleta“ (1963). Ali vrlo brzo uviđa da je promena preuranjena u datom razvoju ansambla i publike za koju igra, i vraća krasičan baletski repertoar kao osnovni, koji je publika već prigrlila, uz stepen usvojenog osnovnog znanja o toj igri. Šef se promenio u pravcu ansambla i publike, naučio mnogo toga što se tiče klasičnog baletskog nasleđa i uspešno postavio nekoliko takvih predstava na radost publike (Savić 2006.), uz doziranu savremenu igru tokom svog perioda vođenja baletskog ansambla, uglavnom označen kao razvojno uspešan.
Početkom 70-tih, novi je pokušaj da se izađe iz ustaljenog koncepta organizovanja, rukovođenja i ostvarivanja baletskih predstava u gradu. Promenu nudi šef Boris Tonin: od jednog dobrog ansambla klasičnog baleta, formira grupu koja gostuje po gradovima Evrope izvodeći poznate duete iz poznatih predstava. Dobra zamisao, sa puno različitih otvorenih pitanja, nije uspela, pokušaj promene je propao.
Početkom 90-tih, promenu u samom načina rada u ansamblu nudi Nada Kokotović, koja preuzima rukovođenje baletskog ansambla s idejom da kolektiv afirmiše koreodrame, uz ograničen klasični baletski repertoar. Pokušaj je kratko trajao, nije urodio plodom iz mnogo (političkih i društvenih) razloga.
Početkom 2000-tih, Erika Marjaš, dugogodišnja primabalerina tog ansambla, preuzima vođenje (Savić 2018). ’Nežne’ promene najpre uvodi u organizacionu strukturu unutar same Kuće: izdvaja Balet u samostalnu jedinicu, ravnopravnu sa Operom i Dramom. Potom, mudro, dozvoljava da se unutar osamostaljenog ansambla formira jedinica za savremeni izraz: Forum za novi ples, koji čine igračice i igrači klasičnog baleta tog ansambla, a koji izvode i repertoar okrenut savremenom izrazu i savremenim temama. Jednu deceniju je Forum unutar ansambla i reperotoara bio uspešan za vreme njenog rukovođenja, da bi nakon njenog odlaska sa te funkcije stvari drugačije krenule: Forum za novi ples je ukinut unutar ansambla (Krčmar 2004.).
U 2025. godini Balet SNP ponovo je u umetničkoj, organizacionoj i društvenoj prekretnici. Svedoci smo uvođenja u ustaljeni repertoar klasičnog baleta izraza savremene igre gostujućih, već afirmisanih koreografa u svetu, čija dela prenose druge osobe u novosadski kolektiv.
Pričaj mi o ljubavi
Premijera održana krajem sezone Pričaj mi o ljubavi dokaz je promena koje se ogledaju u nastojanju da se novo znanje o igri i plesu i emocije kod publike pomire. Ako se podsetimo da jednu pozorišnu predstavu u javnosti čine: najava - plakat kojim se široj publici obznanjuje događaj, program, koji posetioci predstave kupe (dobiju) prilikom ulaska u pozorišnu salu da doznaju više informacija o predstavi i sama predstava koja pokreće emocije, onda su promene uočljive u svakom od ovih segmenata sticanja znanja i emocija.
Plakat
Plakat za poslednju predstavu sadrži minimalne podatke za odluku potencijalnog gledaoca da na događaj dođe:
- podatke o koreografima (Enriko Moreli/Icik Galili)
- naziv predstave (Pričaj mi o ljubavi), koji se značenjski ne odnosu direktno na dva sastavna dela (Elegija i Balkon ljubavi)
- naziv pozorišne kuće u kojoj se događaj odvija i njegov logo.
Pored toga, tu je i slušalica crvenog telefona koja visi (izgleda da se odnosi na značenja prve reči u naslovu: pričaj...).
Na plakatu nema informacija o muzici (Šopena i Vilarosa u prvom delu, odnosno orkestra Pereza Prada u drugom), niti o tome ko je izvodi (ne orkestar uživo nego se emituje sa trake), niti ima informacije o tome da se čuje u originalu na italijanskom jeziku govorena poezija Isidore Balberini, što sve gledaoci treba da povežu sa sadržajem izvođenja, kada se odluče da na predstavu dođu. Očekivano je da izostaju imena izvođača (nije praktično pisati imena izvođača na plakatu jer se takav pravi jednom dok je predstava na repertoaru, a postavke igrača se menjaju iz predstave u predstavu (Savić 2020). Potrebno je da posetioci pronađu sopstvenu motivaciju da na predstavu dođu, mimo oskudnih informacija sa plakata.
Program
Program za ovu predstavu sadrži kratak istorijat baletskog ansambla u Novom Sadu, na srpskom i na engleskom jeziku, uz minimalne (neke druge) informacije od ovde već rečenih.
Za nezaborav o istorijatu pod nazivom Balet Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu „od novembra 2024. direktorka Baleta Aja Jung“ piše četiri kratka paragrafa: o osnivanju (25. maja 1950); o izvođenju prvog celovečernjeg baleta (Labudovo jezero, 1955) „sa prvim diplomiranim generacijamom Baletske škole“; sledi podatak vezan za 70-te godine 20. veka kada se „prvi put postavljaju baletske predstave za najmlađu publiku“; a potom je podatak o promeni izvođačkog prostora: „prva predstava u novoj zgradi Ohridska legenda,13. april 1981)“; sledi podatak o ’oni kod nas - mi kod nji’, tačnije poduži spisak onih koji su imali prilike da stvaraju u Baletu SNP tokom 75 godina postojanja (ukupno 20) i spisak država u kojima je ansambl gostovao u istom tom periodu (ukupno 6). Mnogo je više onih koj su u ansamblu gostovali od gostovanja ansambla u drugim državama. Dodajmo još da je program dizajnerski luksuzno urađen.
Čega u programu nema da bi privukao potencijalne gledaoce:
- izostaju fotografije izvođača
- izostaje prevod na naš jezik poezije govorene na italijanskom jeziku prvog dela.
Sem imena i prezimena nema drugih podataka o izvođačima, oni ostaju samo kao tela koja ostvaruju zamisao organizatora, kao masa iz koje ne treba izdvajati nikoga. Propuštena je prilika da se ansambl predstavi kao kosmopolitski, koji čine igrači iz različitih zemalja, što jeste kontinitet ovog ansambla. I na kraju, propuštena je prilika da se pomoću programa obrazuje mlada publika, kojoj je sadržaj ovog premijernog dela namenjen, i to tako da se u njemu podeli novo znanje o savremenoj igri i njenim protagonistima u svetu, naročito o istorijatu prisutnosti moderne (savremen) igre na repertoaru Baleta SNP, koja nije mala. Da program pomogne gledaocima da pomoću njega mogu da formiraju znanje o delima koja gledaju, da oslušnu sopstvene emocije, da razumeju ono što na sceni vide kao još jednu tačku u razvoju sopstvenog viđenja baletske prestave, da im u posedu ostane program za sećanje da su na događaju bili učesnici.
Tekst na engleskom jeziku je za potencijalne turiste ili za buduće (ne znamo kada) gostujuće predstave u svetu (verovatno u Modeni sa kojom SNP neguje dugogodišnju povezanost). Ali program je sakrio lica onih koji izvode ceo događaj, od kojih su, kao i uvek 90% žene, ostavio ih je vidljivim samo u (neuređenom po azbučnom redosledu) spisku (10 igračica i 7 igrača). Spisak ih je ostavio kao brojeve, kao etikete za osobe za koje ne znamo na koga se odnose na sceni. Novina je da oni koji su zaslužni za izvođenje predstave ostaju nevidljivi (naročito u prvom delu, u Elegiji).
Predstava:Elegija
U „Rečniku stranih reči“ (Klajn i Šipka 2006, 420), elegija se definiše kao muzički termin: “kompozicija tužnog karaktera“, i kao književni: „lirska pesma prožeta setnim raspoloženjem, tugom“. Oba ova elementa prisutna su uz muziku F. Šopena, Đ.Valarosa i stihove pesnikinje (kao praizvedba ostvaren 2022 u Modeni). Ali definicija iz „Rečnika“ nam ne pomaže mnogo da razumemo sadržaj jednočinke u trajanju 30 minuta pod tim nazivom – Elegija.
„Ljudi u potrazi za sopstvenim ciljem i identitetom, ujedinjeni kroz isti istorijski period, epohu koja poput današnje donosi vrtoglavicu i zbunjenost. Pojedinci koji prate nove putokaze i traže načine da povrate sopstvenu rutu u trenutku izgnanstva iz normalnosti. Priča o izgubljenim trenucima i odnosima, pod ruku sa traganjem, priča o sećanju, slikama i pejzažima koji su nekada bili poznati i utešni. Putovanje iz snova u cilju pronalaženja sebe, iz stanja nestalog. A onda kada pomislimo da više nemamo šta da izgubimo, novi početak nas vraća na primarni instinkt otpora i borbe za život. Horski pokret nas uranja u vrtlog linija i putanja. Svi susreti i preplitanja, u prividnom iskonskom haosu do povratka tišine, prepuštanje iznova otkrivenoj nadi, osećaj ponovnog rađanja. Pohvala brizi, usmeravanju pažnje na druge, utemeljena u poemama Marianđele Gualtijeri“ (pesnikinje).
Ovu kompleksnu sadržinu uz „kompoziciju tužnog karaktera“ Šopena (izvedena sa trake), izvode ukupno 17 igrača, kao „horski pokret“, u Baletu SNP doveden do dobre izvedbe uz repetitorsko staranje Maje Grnje i Nikole Stazi, kao masa, bez prepoznatljivih pojedinačnih solo deonica, uz govor poezije pesnikinje Gualtijeri na italijanskom jeziku, publici nerazumljivim. Svi igrači jednako obučeni u sive pantalone, u poluosvetljenoj pozornici sa dosta dima - tela koja se sudaraju prepliću i na kraju nestaju. Gledamo tela, gledamo žene koje muškarci raznose, razgibavaju i čereče...Iz mnoštva tela u pokretu gledaoci treba da isčitaju sadržaj, iz Programa, ili iz informacija sa plakata, i pretovore u doživljaj, treba emocionalno da razumeju igru.
Predstava: Balkon ljubavi
Postavka drugog dela je savremenog koreografa Icika Galilija na muziku različitih kompozicija (u interpretaciji Pereza Prada orkestra), prvi put izvedena u Brazilu 2014. godine u Gradskom baletu Sao Paola, a u novosadskom ansamblu deceniju kasnije u postavci Elizabet Žibijat (Elisabeth Gibiat), uz znalački repetitorski posao Andreje Kulešanin. Nekoliko je dueta (čiji su nazivi u Programu napisani na englskom jeziku) i ansambl čija su imena i prezimena poređana neuređenim redosledom, ćiriličnim pismom na srpskom jeziku. Korisna je opsežna biografija koreografa iz Izraela, dobitnika brojnih nagrada, čije “delo nastavlja da inspiriše pozorišnu publiku širom sveta“, stoji u tekstu. Za novosadsku publiku je orijentacija sadržaja u Programu sledeća:
Ponekad kao odrasli, naiđemo na naizgled trivijalne pojedinosti koje nas vrate u mladost i tadašnje nade. Muzika Peresa Prada, svojom lakoćom, pruža mi dubok osećaj jednostavne radosti. Čini me srećnim kada vidim kako se mlada generacija odnosi prema njoj i kada otkrijem različite slojeve osećanja koje ona u njima budi: radost, smeh, ali i široki osmeh“.
Iz ovog obrazloženja ne znamo zašto je za sadržaj odabrana reč balkon, ali je jasno gledaocima da, suprotno prvom delu predstave, koji nas uvlači u melanholiju, drugi deo razbuđuje pozitivne emocije: pun je radosti, šaljivih scena i ljubavi. Obe jednočinke u Baletu SNP-a u Novom Sadu pokreću stara pitanja: koji je osnovni oblik organizacije ansambla koji efikasno fukcioniše sa publikom, ne samo u gradu nego i u širem okruženju (možda i inostranstvu)? Da li sadašnji otklon od osnovnog klasičnog baletskog repertoara ove Kuće koji je ušao u nov, budući period, ili privremeni (ili povremeni), znači odustajanje od klasičnog i približavanje novom, savremenom plesu, ima zamke i manjkavosti?
Prizivanje iskustva dosadašnje tradicije promena u baletskom ansamblu tokom istorije, možda može pomoći. Ukoliko je pravac svođenje ansambla na efikasnu trupu spremnu za gostovanja, onda nam u državi ostaje samo jedan baletski ansambl klasičnog izraza, u Beogradu. Pitanje je kulturne politike u zemlji u vreme kada stasavaju nove generacije obrazovnaih igrača i igračica i nove generacije mladih u gledalištu željnih novih igračkih vizura. Podsećamo se da su tokom 75 godina osnovane baletske škole, državne i privatne, širom Srbije koje proizvode talentovane igračice i igrače spremne za zaposlenje u ansamblima kojih možda neće biti. Već sada bi to moglo značiti da je njihov put u druge zemlje sveta izvesna budućnost, ali nakon skupog obrazovanja u Srbiji, što je praksa poznata u drugim profesionalnim profilima kod nas, koja se natavlja.
Obrazloženje nagrade na RTV Vojvodina
Stručni žiri u sastavu Vesna Radovanović, dramaturškinja, Vanja Magić, scenograf i Nikolina Đukanović, dramaturškinja,je od 15. do 19. juna u Novom Sadu imao priliku da pogleda šest predstava po izboru selektora Festivala reditelja Aleksandra Popovskog.
Nakon odgledanih predstava žiri je jednoglasno odlučio da dodeli Nagradu za najbolju predstavu u celini predstavi savremene igre "Pričaj mi o ljubavi", odnosno komadima "Elegija" koreografa Enrika Morelija i "Balkon ljubavi" koreografa Icika Galilija. U pitanju je produkcija Srpskog narodnog pozorišta iz Novog Sada, na čijem čelu je od novembra prošle godine, Aja Jung.
„Pričaj mi o ljubavi" je jedinstven pozorišni spektakl, ne tako često viđen na našim scenama. Saradnja inostranih koreografa i baletskih igrača Srpskog narodnog pozorišta iznedrila je vrhunsku predstavu. Izvođači, uigrani i skladni u pokretu i izrazu, nastupaju kao jedno scensko biće, emotivno i snažno, demonstrirajući virtuoznu veštinu i preciznost, kao i iskonsko zadovoljstvo istinskog prepuštanja umetnosti.
Galili, koreograf, to je definisao kao dubok osećaj jednostavne radosti. Odsustvo scenografije i minimum rekvizite, uz izuzetan dizajn svetla i efektne kostime, daju predstavi sugestivan i raskošan vizuelni identitet koji, u saglasju sa podjednako upečatljivom zvučnom dimenzijom, gradi sklad između pokreta i zvuka, ostvarujući efekat poetičnog iskustva i nezaboravne atmosfere", navodi se između ostalog u obrazloženju žirija.
References
- Klajn, Ivan, and Milan Šipka. 2006. Rečnih stranih reči i izraza [“Dictionary of foreign words and expressions.”]. Novi Sad: Prometej.
- Krčmar, Vesna, ed. 2004. Balet: prvih pedeset godina: 1950-2003 [“Ballet: The First Fifty Years: 1950-2003.”]. Novi Sad: Srpsko narodno pozorište.
- Ilić Kiš, Ivana. 2020. Balet: Građa za repertoat Srpskog narodnog pozorišta 2003/2004 - 2019/2020 [“Ballet: Materials for the repertoire of the Serbian National Theater 2003/2004 - 2019/2020.”]. Novi Sad: SNP.
- Milosavljević, Aleksandar, and Olivera Kovaćević Crnjanski. 2002–2016. “Forum za novi ples” [“Forum for New Dance.”]. Udruženja baletskih umetnika Vojvodine i Bitef teatra.
- Savić, S. 2006. “Iko Otrin u Baletu Srpskog narodnog pozorišta (1963-2005)” [“Iko Otrin in the Ballet of the Serbian National Theater (1963-2005).”]. In Pogled u nazad: Svenka Savić o igri i baletu, edited by Veronika Mitro, Vesna Krčmar, and Marijana Čanak. Novi Sad.
- _____. 2020. Između baletske i jezičke igre [“Between ballet and language games.”]. Novi Sad: Ženske studije i istraživanja: Futura publikacije.
- _____. 2018. Erika Marjaš. Novi Sad: Ženske studije i istraživanja: Futura publikacije.
- _____. 2023?. “Plakat Radula Boškovića” [“Radul Bošković's poster.”]. Nova misao. Novi Sad: Zavod za kulturu Vojvodine.
